
legal
Due diligence bij een overname: wat kijkt u na vóór u tekent?
Due diligence vóór een overname: de vier luiken, de stukken die u opvraagt, wat u doet met wat het onderzoek vindt en wat het u kan besparen.
Een due diligence is het onderzoek van boeken, contracten, belastingen en personeel van een bedrijf vóór u het koopt. Koopt u de aandelen, dan neemt u ook de schulden uit het verleden over. Het onderzoek toont welke, zodat u ze in de prijs of in garanties opvangt.
Geen wet verplicht u tot zo’n boekenonderzoek: het is een werkwijze. De verkoper mag zijn zaak van haar beste kant tonen. Wat u had kunnen zien, kunt u achteraf moeilijk aanvechten.
Wat is een due diligence, en wanneer heeft u ze nodig?
Letterlijk betekent due diligence “gepaste zorgvuldigheid”. U gaat als koper na of het beeld van de verkoper klopt met de akten, de boekhouding en de aangiften.
Het verschil zit in wat u koopt. Bij een handelsfonds kiest u zelf welke machines, voorraad en klanten u overneemt. Bij aandelen koopt u de vennootschap met haar hele geschiedenis: elke schuld, elk contract, elk geschil. Meer over die keuze leest u in het artikel over een bedrijf overnemen via aandelen of handelsfonds.
De verkoper hoeft niet uit zichzelf alles te vertellen. Hij mag wel niet liegen. Hij mag ook niets verzwijgen waarvan hij weet dat het uw beslissing kan beïnvloeden. Liet u zich goed bijstaan, dan kunt u later moeilijker zeggen dat iets verborgen was.
Welke stukken vraagt u op in de vier luiken?
Een volledig onderzoek bekijkt doorgaans vier luiken: financieel, fiscaal, juridisch en sociaal. De stukken hieronder zijn een praktische minimumlijst, geen wettelijke lijst.
In het financiële luik vraagt u de jaarrekeningen, de boekhouding en de kredietovereenkomsten met de bank. Zo ziet u of de cijfers achter de prijs kloppen. Een onderneming moet haar boeken zeven jaar bewaren (artikel III.88 WER). Die stukken horen er dus te zijn, zoals ook uitgelegd bij de bewaartermijn van de boekhouding.
In het fiscale luik vraagt u de aangiften in de vennootschapsbelasting en de btw, de aanslagen en het betalingsoverzicht. Vraag ook of er een controle loopt of aangekondigd is. Een fout in de btw blijft in de vennootschap, ook nadat u eigenaar werd.
In het juridische luik kijkt u het aandelenregister en de statuten na. Is de verkoper echt eigenaar van alle aandelen, en mag hij ze vrij verkopen? Lees de belangrijke contracten met klanten, leveranciers en de bank. Let op een clausule over controlewijziging: die laat de tegenpartij soms opzeggen als de eigenaar wisselt. Bezit de vennootschap vastgoed, vraag dan de eigendomstitel en een recente hypothecaire staat. Ga ook na of er geschillen lopen.
In het sociale luik vraagt u een overzicht van het personeel, met functie, anciënniteit en loon. Vraag ook de standaard arbeidsovereenkomst en het arbeidsreglement. Bij aandelen blijft de vennootschap de werkgever, met al haar verplichtingen tegenover het personeel.
Wat doet u met wat het onderzoek vindt?
Een gevonden risico kunt u op verschillende manieren opvangen:
- U verlaagt de prijs met het bedrag van het risico.
- U betaalt een deel later, of via een geblokkeerde rekening (escrow).
- U laat de koop afhangen van een voorwaarde die eerst vervuld moet zijn.
- U laat de verkoper verklaringen en waarborgen geven in de overeenkomst.
In zo’n waarborg bevestigt de verkoper bijvoorbeeld dat alle belastingen betaald zijn. Blijkt dat later niet te kloppen, dan kunt u hem aanspreken voor schadevergoeding. Als extra zekerheid vraagt een koper soms een bankgarantie of een verkoperslening.
Koopt u een handelsfonds, dan loopt het anders. De fiscus kan belastingschulden van de verkoper ook bij u halen. Dat gaat tot het bedrag dat u vóór het einde van een wachttijd betaalde (artikel 50 Invorderingswetboek). Een certificaat van de fiscus bij de akte van overdracht sluit dat uit. Een gelijkaardige regel geldt voor de RSZ-bijdragen.
Wat kost een boekenonderzoek, en wat levert het op?
Een vast tarief bestaat niet. De prijs hangt af van de grootte van het bedrijf, het aantal luiken en de tijd die het onderzoek vraagt. Is het budget beperkt of de timing strak, dan kiezen kopers soms een “due diligence light”. Die richt zich op de grootste risico’s: eigendom van de aandelen, contracten, vastgoed, personeel en geschillen.
Wat het onderzoek vindt, weegt op de waardering van de aandelen en dus op de prijs. Voor de taken die de wet aan accountants voorbehoudt werkt NUMB3RS samen met gecertificeerde accountants.
Stel dat u alle aandelen van een vennootschap koopt voor 300.000 euro. Die vennootschap heeft vroeger btw afgetrokken waar dat niet mocht. Na een controle moet ze 40.000 euro terugbetalen. Het onderzoek kost in dit voorbeeld 8.000 euro en vindt de fout vóór u tekent. U verlaagt de prijs met dat bedrag.
| Aandelen voor 300.000 euro | zonder onderzoek | met onderzoek |
|---|---|---|
| prijs aan de verkoper | 300.000 euro | 260.000 euro |
| kost van het onderzoek | 0 euro | 8.000 euro |
| btw die de vennootschap terugbetaalt | 40.000 euro | 40.000 euro |
| wat de overname u in totaal kost | 340.000 euro | 308.000 euro |
| verschil | 32.000 euro minder |
Het verschil is 32.000 euro in uw voordeel. Boetes en interesten op de btw zijn hier niet meegerekend. Vindt het onderzoek niets, dan blijft de kost van 8.000 euro.
Wilt u weten wat dit voor uw vennootschap betekent? Geef uw btw-nummer op numb3rs.be/gratis-screening.html en u krijgt binnen één werkdag een nota van één pagina.
Lees ook

Christophe Meesters
Gecertificeerd belastingadviseur, ITAA 10.869.959. Bestuurder van MTAX BV, BE 0748.937.691, actief als NUMB3RS in Zandhoven.
hello@numb3rs.be·+32 483 43 23 22·Molenheide 101, 2242 Zandhoven·LinkedIn·Over NUMB3RS
Een vraag over dit onderwerp? Mail rechtstreeks naar hello@numb3rs.be; u krijgt binnen vier werkuren een reactie.
Wettelijke toetsing
- Geen wetsartikel legt een due diligence op. Wat een due diligence is, de onderzoeksplicht van de koper, de beperkte informatieplicht van de verkoper en de manieren om risico's op te vangen steunen op de bijdrage van Charlotte Romaen en Dirk Clarysse (Andersen), Van analyse tot zekerheid: het belang van een gedegen due diligence bij overnames, LegalNews, 25 mei 2026, met curl gelezen op 12 oktober 2026 (http 200): letterlijke betekenis gepaste zorgvuldigheid; bij een asset deal weet de koper precies wat hij overneemt, bij een share deal neemt hij de hele historiek over; het is aan de koper na te gaan of de voorstelling van de verkoper klopt met akten, notulen, boekhouding en fiscale aangiften; wat zichtbaar niet klopt kan achteraf moeilijk tegen de verkoper worden ingeroepen, en de professionele bijstand van de koper weegt mee; de verkoper heeft in principe geen wettelijke verplichting om informatie te verstrekken, maar mag geen bedrog plegen (artikel 5.35 BW) en heeft op grond van de onderhandeling te goeder trouw een mededelingsplicht voor informatie waarvan hij weet of redelijkerwijze moet weten dat ze de beslissing van de koper beïnvloedt; opvang via opschortende of ontbindende voorwaarden, uitgestelde betaling, escrow, earn-out en verklaringen en waarborgen; een verklaring is bijvoorbeeld dat alle belastingen correct betaald zijn, en blijkt ze onjuist dan kan de koper de verkoper aanspreken voor schadevergoeding
- De stukkenlijst in het juridische en sociale luik en de due diligence light steunen op Jasper Caby en Michiel Coppens (PKF Bofidi Legal), Een kmo overnemen zonder verrassingen? Voer minstens een due diligence light!, LegalNews, 26 augustus 2026, met curl gelezen op 12 oktober 2026 (http 200): aandelenregister, statuten (goedkeuringsclausules, voorkooprechten), rechten van derden op de aandelen, materiële contracten met aandacht voor change of control-clausules, eigendomstitel en recente hypothecaire staat, overzicht van het personeel met functie, anciënniteit en verloning, standaardarbeidsovereenkomst en arbeidsreglement, lopende of dreigende geschillen; een uitgebreide due diligence is niet altijd haalbaar door een beperkt budget, een strakke timing of de omvang van de transactie; bijkomende zekerheid via verkoperslening, bankgarantie of escrow. De bijdrage van Intinya, Een goed voorbereide due diligence als hefboom voor een succesvolle deal, LegalNews, 2 februari 2026, met curl gelezen op 12 oktober 2026 (http 200), omschrijft de due diligence als boekenonderzoek door een kandidaat-koper dat de assumpties achter de prijsbepaling verifieert. De indeling in vier luiken en de opgesomde financiële en fiscale stukken zijn een praktische schikking en geen wettelijke lijst
- Wetboek van economisch recht, boek III, titel 3, hoofdstuk 2, gecoördineerde niet-officiële tekst op cbn-cnc.be (gecoördineerd op 16 juni 2020), met curl gelezen op 12 oktober 2026 (http 200): artikel III.88, tweede lid (de boekhoudplichtige ondernemingen bewaren hun boeken zeven jaar, te rekenen van de eerste januari van het jaar dat op de afsluiting volgt) en artikel III.86, vierde lid (verantwoordingsstukken zeven jaar). Dezelfde termijn van zeven jaar staat in het artikel over de bewaartermijn van de boekhouding op numb3rs.be
- Wetboek van de minnelijke en gedwongen invordering van fiscale en niet-fiscale schuldvorderingen, ingevoerd bij de wet van 13 april 2019 (Belgisch Staatsblad 30 april 2019, numac 2019041000), artikel 50, in werking sinds 1 januari 2020, op 12 oktober 2026 zelf gelezen via de REST-laag van Fisconetplus (laatste wijziging van het document 27 april 2026): paragraaf 1 (de overdracht van een geheel van goederen dat het behoud van de clientèle mogelijk maakt, is pas tegenstelbaar aan de ontvanger na verloop van de maand die volgt op die waarin een eensluidend verklaard afschrift van de akte ter kennis is gebracht), paragraaf 2 (hoofdelijke aansprakelijkheid van de overnemer tot beloop van wat hij vóór de afloop van die termijn betaalde), paragraaf 3 (niet van toepassing als een certificaat van de ontvanger bij de akte is gevoegd; uitreiking of weigering binnen dertig dagen) en paragraaf 4 (niet bij overdracht door een curator, bij fusie, splitsing of inbreng van een algemeenheid of bedrijfstak). Fisconetplus vermeldt onder toekomstig recht wijzigingen door de wetten van 26 januari 2021 en 20 december 2021 en een opheffing van toekomstige wijzigingen door de wet van 12 mei 2024 (inwerkingtreding 1 januari 2028); de hier gebruikte inhoud (wachttijd, hoofdelijkheid tot het vóór de afloop betaalde bedrag, certificaat) staat in de tekst die op 12 oktober 2026 getoond werd
- Wet van 27 juni 1969 tot herziening van de besluitwet van 28 december 1944 betreffende de maatschappelijke zekerheid der arbeiders, artikel 41quinquies, toegepast volgens de administratieve instructies van de RSZ, editie 2026/3, hoofdstuk Overdracht handelsfonds (inleiding en uitgestelde tegenstelbaarheid), met curl gelezen op 12 oktober 2026 (http 200): in werking sinds 23 februari 2007, kennisgeving van de overdracht aan de RSZ en hoofdelijke aansprakelijkheid van de overnemer voor socialezekerheidsbijdragen, bijdrageopslagen en verwijlintresten. Het artikel noemt die regel alleen als gelijkaardig en geeft er geen termijn van
- Het rekenvoorbeeld bestaat uit gekozen uitgangspunten en geen getoetste cijfers: een aankoop van alle aandelen voor 300.000 euro, een btw-schuld van 40.000 euro door een onterechte aftrek uit de jaren vóór de overname, een kost van 8.000 euro voor het onderzoek en een prijsverlaging met exact het gevonden bedrag. Boetes en nalatigheidsinteresten op de btw zijn niet meegerekend. Er bestaat geen wettelijk tarief voor een due diligence; de kost van 8.000 euro is een voorbeeld en geen marktprijs
Elk cijfer, tarief, drempel en datum in dit artikel is getoetst aan de wettekst, het koninklijk besluit, de circulaire of de pagina van de FOD Financiën hierboven. Wat daar niet uit te staven viel, staat niet in dit artikel.
Bronnen bij dit artikel
- legalnews.be: van analyse tot zekerheid het belang van een gedegen due diligence bij overnames andersen
- legalnews.be: een kmo overnemen zonder verrassingen voer minstens een due diligence light pkf bofidi
- legalnews.be: een goed voorbereide due diligence als hefboom voor een succesvolle deal intinya
- minfin.fgov.be: 8c17e02e cfc9 48b6 9bcd 815e626376a1
- cbn-cnc.be: node 738
- cbn-cnc.be: node 736
- socialsecurity.be: goodwillcession introduction
- socialsecurity.be: deferredopposability
Stand van de regelgeving op 16 oktober 2026. Wetgeving verandert; controleer de datum vóór u erop steunt.
Wat betekent dit voor uw vennootschap?
Geef uw btw-nummer en u krijgt binnen één werkdag een gratis nota van één pagina.