
boekhouding
Hoe wordt de boekhouding van een notariskantoor gecontroleerd?
Een deskundige komt elk jaar langs, de cel van toezicht leest maandelijks mee. Wat dat betekent voor de derden- en rubriekrekeningen.
De boekhouding van een notariskantoor wordt op drie sporen tegelijk gecontroleerd. De cel van toezicht bij de Nationale Kamer van notarissen leest elektronisch mee. Zij volgt de cijfers die het kantoor dagelijks doorstuurt.
Een deskundige komt elk jaar op het kantoor langs. Bij een overdracht of een vervanging komt daar nog een controle bovenop.
Het kader staat in de wet van 25 ventôse jaar XI op het notarisambt. Daarnaast in het koninklijk besluit van 10 januari 2002 en het reglement van de Nationale Kamer van 21 april 2022.
Wat de wet van 25 ventôse jaar XI van een kantoor vraagt
Artikel 33 verplicht elke notaris boek te houden van alles wat hij ontvangt en uitgeeft. Dat geldt voor een akte, een ambtsverrichting of voor rekening van cliënten.
De boeken blijven tien jaar bewaard. De toestand van het kantoor moet er te allen tijde onmiddellijk uit blijken. In een notarisvennootschap is er één boekhouding op naam van de vennootschap.
Artikel 34 scheidt eigen geld van geld van anderen. De derdenrekening is de globale rekening voor geld dat nog moet worden doorgestort. De rubriekrekening staat op één dossier of één cliënt.
Voor beide gelden drie harde verboden. Nooit een debetsaldo, nooit krediet of zekerheid, en geen schuldvergelijking of netting. Netting wil zeggen dat u schulden en tegoeden tegen elkaar wegstreept.
Kunt u om gegronde redenen niet doorstorten? Dan gaat het geld uiterlijk vier maanden na ontvangst naar een rubriekrekening. Dat hoeft niet zolang het totaal per dossier onder 10.000 euro blijft. Wat twee jaar later nog niet is opgevraagd, gaat naar de Deposito- en Consignatiekas.
Wie de controle uitvoert en hoe vaak ze langskomt
De kamer van notarissen houdt het toezicht, op grond van artikel 76, 5° van dezelfde wet. In elke kamer zit een commissie van toezicht op de boekhouding.
De controle op het kantoor gebeurt door een deskundige van een lijst van de Nationale Kamer. Daarop komt alleen wie bedrijfsrevisor is of gecertificeerd accountant. Dat zegt artikel 13 van het koninklijk besluit van 10 januari 2002. Hij mag in het jaar van de controle en het jaar daarvoor geen opdracht voor dat kantoor hebben gedaan.
Elk jaar volgt op grond van dat besluit een controle op het kantoor, volgens een kalender van de commissie. Minstens eenmaal om de drie jaar kijkt de deskundige ook naar de werking en de organisatie. Hij gaat dan na hoe die de cijfers beïnvloeden.
De procureur des Konings, de kamer en de commissie kunnen bovendien op elk moment een bijkomende controle vragen. Bij de vervanging van een notaris-titularis volgt er een binnen zestig dagen na de eedaflegging.
Welke staten een kantoor moet voorleggen
De kern is de maandelijkse opgave van de boekhoudkundige toestand uit het reglement van 21 april 2022. Tot eind januari 2023 was dat een kwartaalstaat.
Ze wordt dertig kalenderdagen na het einde van de maand opgemaakt, volgens een modeldocument. Daarna gaat ze naar de notaris, die ze binnen vijftien kalenderdagen elektronisch valideert.
Daarvoor sluit u op de laatste dag van elke maand de gecentraliseerde balans van de algemene rekeningen af. Het kantoor houdt daarnaast acht boekhoudkundige stukken bij, van dagboek tot kwijtingboek.
Waar een controleur in de derden- en rubriekrekeningen naar kijkt
De deskundige toetst de financiële toestand en de naleving van de regels. Hij kijkt ook of de balansen overeenstemmen met de verrichtingen in de boekhouding.
Het scherpste punt is artikel 25 van het reglement. Het saldo op de derdenrekeningen moet op elk moment minstens gelijk zijn aan het saldo van de niet-gerubriceerde cliënten-crediteuren.
Vanuit een rubriekrekening mag geen rechtstreekse betaling of externe overschrijving vertrekken. Algemene onkosten of privébetalingen gaan nooit vanuit de derdenrekening.
Daarbovenop komt het beschikbaar saldo van artikel 22. Dat is minstens 7,5 procent van het gemiddeld omzetcijfer van de laatste drie boekjaren. De bodem is 25.000 euro per kantoor.
| Gemiddelde omzet over de laatste drie boekjaren | 600.000 euro | 200.000 euro |
|---|---|---|
| het percentage geeft | 45.000 euro | 15.000 euro |
| de bodem geeft | niet van toepassing | 25.000 euro |
| permanent beschikbaar te houden | 45.000 euro | 25.000 euro |
Staat er bij het eerste kantoor maar 30.000 euro? Dan stelt de deskundige een verschil van 15.000 euro vast. Dat verschil belandt in zijn verslag.
Wat een vastgestelde tekortkoming kost
Voldoet de boekhouding niet aan de regels, dan verwittigt de deskundige onverwijld de syndicus van de kamer. Ook de voorzitter van de commissie krijgt bericht. Weigeren mee te werken telt als een vaststelling op zich.
Daarna kan de kamer bewarende en ondersteunende maatregelen opleggen. De eerste beschermen het geld van de cliënten. De tweede helpen het kantoor weer op orde te krijgen.
In het uiterste geval neemt de kamer een wettelijke hypotheek op de goederen van de notaris. De kosten van een bijkomende controle zijn voor rekening van de gecontroleerde notaris. Die van de jaarlijkse controle niet.
De voorbereiding begint bij de brief van de voorzitter met de afsluitdatum. Binnen vijftien dagen na ontvangst gaan alle gevraagde documenten terug. De controle mag ook de boekhouding van de participatie- en managementvennootschap en de gelieerde vennootschappen inkijken.
Het voeren van de boekhouding en het opmaken van de jaarrekening zijn voorbehouden werkzaamheden. De wet van 17 maart 2019 houdt ze bij gecertificeerde accountants.
Voor de taken die de wet aan accountants voorbehoudt werkt NUMB3RS samen met gecertificeerde accountants. Dat geldt voor het opzetten van de notariële boekhouding volgens het verplichte rekeningenstelsel. Het geldt ook voor het jaarwerk en de jaarrekening van het kantoor.
Wilt u weten wat dit voor uw vennootschap betekent? Geef uw btw-nummer op numb3rs.be/gratis-screening.html en u krijgt binnen één werkdag een nota van één pagina.
Lees ook
- Archief opruimen: is de bewaartermijn boekhouding 7 of 10 jaar in 2026?
- Handelskorting of korting contant op uw factuur: wat betekent dat voor btw en boeking?
- Wat staat er in de aflossingstabel van uw ondernemingskrediet in 2026?
- Dienst van NUMB3RS: De boekhouding van een notariskantoor volgt eigen regels.

Christophe Meesters
Gecertificeerd belastingadviseur, ITAA 10.869.959. Bestuurder van MTAX BV, BE 0748.937.691, actief als NUMB3RS in Zandhoven.
hello@numb3rs.be·+32 483 43 23 22·Molenheide 101, 2242 Zandhoven·LinkedIn·Over NUMB3RS
Een vraag over dit onderwerp? Mail rechtstreeks naar hello@numb3rs.be; u krijgt binnen vier werkuren een reactie.
Wettelijke toetsing
- Wet van 25 ventôse jaar XI op het notarisambt (wet van 16 maart 1803, dossiernummer 1803-03-16/30), geconsolideerde tekst in de Justel-databank met tekstbijwerking tot 10 maart 2026, rechtstreeks nagelezen op 20 september 2026: artikel 33 (boek houden van alles wat ontvangen en uitgegeven is, één boekhouding op naam van de vennootschap, bewaring tot het verstrijken van het tiende jaar na afsluiting, de toestand van het kantoor te allen tijde onmiddellijk kenbaar, elektronische en permanente verzameling van de boekhoudinformatie door de Nationale Kamer sinds 1 januari 2020 ingevolge de wet van 6 juli 2017, en het toezicht dat bij koninklijk besluit wordt geregeld); artikel 34, paragraaf 2 (derdenrekening als globale rekening en rubriekrekening als geïndividualiseerde rekening per dossier of per cliënt), paragraaf 3 (nooit een debetsaldo, geen krediet en nooit tot zekerheid, geen schuldvergelijking, fusie, eenheid van rekening of netting), paragraaf 4 (doorstorten zo vlug mogelijk, bij gegronde redenen uiterlijk binnen vier maanden naar een rubriekrekening, niet van toepassing tot 10.000 euro per persoon, akte, verrichting of dossier) en paragraaf 5 (na twee jaar storting in de Deposito- en Consignatiekas); artikel 76, 5° (toezicht op de boekhouding door de kamer van notarissen); artikel 76bis (wettelijke hypotheek op grond van een omstandig verslag van de commissie van toezicht op de boekhouding); artikel 91, eerste lid, 5°, tweede streepje (de Nationale Kamer stelt de algemene regels vast inzake de boekhouding en het toezicht erop); artikel 95 (bewarende en ondersteunende maatregelen bij verzuim van de boekhoudkundige plichten)
- Koninklijk besluit van 10 januari 2002 betreffende het beheer van de door een notaris ontvangen sommen, effecten en geldswaardige papieren aan toonder en betreffende het toezicht op de boekhouding van de notarissen (Belgisch Staatsblad 12 januari 2002, bladzijde 936, numac 2001010125, dossiernummer 2002-01-10/30), zoals gewijzigd bij het koninklijk besluit van 18 mei 2022 (Belgisch Staatsblad 26 augustus 2022, inwerkingtreding 5 september 2022), rechtstreeks nagelezen op 20 september 2026: artikel 12 en 13 (lijst van deskundigen, enkel leden van het Instituut van de Bedrijfsrevisoren of gecertificeerde accountants ingeschreven in het openbaar register van het ITAA overeenkomstig artikel 4 van de wet van 17 maart 2019), artikel 14 (onafhankelijkheid, geen opdracht voor dat kantoor tijdens het burgerlijk jaar van het toezicht of het jaar ervoor), artikel 15 (taak van de deskundige), artikel 20 (jaarlijkse controle op het kantoor volgens de kalender van de commissie van toezicht), artikel 21 (minstens eenmaal om de drie jaar onderzoek naar werking en organisatie), artikel 22 en 23 (controle bij overdracht en binnen zestig dagen na de eedaflegging van de overnemer), artikel 24 (controle strekt zich uit tot de boekhouding van de participatie- en managementvennootschap en de gelieerde vennootschappen), artikel 26 (onverwijlde melding aan de syndicus en de voorzitter van de commissie van toezicht) en artikel 27 (verslag binnen acht dagen)
- Reglement van 21 april 2022 betreffende de organisatie van en het toezicht op de boekhouding van de notarissen, vastgesteld door de Nationale Kamer van notarissen (Belgisch Staatsblad 26 augustus 2022, bladzijde 63974, numac 2022A32449, dossiernummer 2022-04-21/18), goedgekeurd bij koninklijk besluit van 3 juni 2022 (Belgisch Staatsblad 26 augustus 2022, bladzijde 63973, numac 2022032449), gewijzigd bij de koninklijke besluiten van 21 april 2024 (Belgisch Staatsblad 30 april 2024) en 12 mei 2025 (Belgisch Staatsblad 26 mei 2025), geconsolideerde tekst met tekstbijwerking tot 26 mei 2025, rechtstreeks nagelezen op 20 september 2026: artikel 4 (dubbele boekhouding, minstens maandelijks gecentraliseerd), artikel 5 en 6 (criteria en softwarevereisten), artikel 11 en 12 (geen algemene onkosten of privébetalingen vanuit de derdenrekening, geen directe betalingen of externe overschrijvingen vanuit een rubriekrekening), artikel 15 en 16 (de acht boekhoudkundige stukken en de geïnformatiseerde boekhouding), artikel 18 (verplicht rekeningenstelsel), artikel 22 (beschikbaar saldo van minstens 7,5 procent van het gemiddeld omzetcijfer van de laatste drie boekjaren met een minimum van 25.000 euro per kantoor, speciën in kas tot 5.000 euro), artikel 25 (saldo derdenrekeningen minstens gelijk aan het saldo van de niet-gerubriceerde cliënten-crediteuren, doorstorting binnen dertig kalenderdagen), artikel 26 en 27 (opgave van de boekhoudkundige toestand dertig kalenderdagen na het einde van de maand, validatie door de notaris binnen vijftien kalenderdagen, maandelijkse afsluiting van de gecentraliseerde balans), artikel 31 en 32 (cel van toezicht bij de Nationale Kamer, commissie van toezicht in elke kamer van notarissen), artikel 39 (wraking binnen acht kalenderdagen), artikel 40 tot 50 (de vijf vormen van toezicht), artikel 45 (schriftelijke mededeling van de afsluitdatum en toezending van de documenten binnen vijftien dagen), artikel 52 (kosten van het bijkomend toezicht ten laste van de gecontroleerde notaris), artikel 55 en 56 (verslag minstens om de drie maanden en jaarverslag in de eerste drie maanden) en artikel 62 (artikelen 26 en 27 in werking op 1 januari 2023)
- Wet van 17 maart 2019 betreffende de beroepen van accountant en belastingadviseur (Belgisch Staatsblad 27 maart 2019, numac 2019040805), rechtstreeks nagelezen op 20 september 2026: artikel 3, 2° en 3° (het bepalen van de resultaten en het opmaken van de jaarrekening, en het openen, houden, centraliseren en sluiten van boekingen) en artikel 5 (deze werkzaamheden mogen enkel door de daar opgesomde personen voor rekening van derden worden uitgeoefend)
- Voor het aantal controles per jaar en per kamer van notarissen bestaat geen openbaar cijfer dat met een bron kon worden gestaafd; dat gegeven is daarom weggelaten
Elk cijfer, tarief, drempel en datum in dit artikel is getoetst aan de wettekst, het koninklijk besluit, de circulaire of de pagina van de FOD Financiën hierboven. Wat daar niet uit te staven viel, staat niet in dit artikel.
Bronnen bij dit artikel
- ejustice.just.fgov.be: wet van 16-03-1803
- ejustice.just.fgov.be: besluit van 10-01-2002
- ejustice.just.fgov.be: tekst 2022042118
- ejustice.just.fgov.be: besluit van 03-06-2022
- ejustice.just.fgov.be: besluit van 21-04-2024
- ejustice.just.fgov.be: wet van 17-03-2019
- jubel.be: lang verwacht in stilte gearriveerd de boekhoudhervorming voor het notariaat
Stand van de regelgeving op 20 september 2026. Wetgeving verandert; controleer de datum vóór u erop steunt.
Wat betekent dit voor uw vennootschap?
Geef uw btw-nummer en u krijgt binnen één werkdag een gratis nota van één pagina.